Samsara

Samsara is een documentaire uit 2011 die uitsluitend uit beelden en muziek bestaat. De documentaire is gefilmd over een periode van vijf jaar in 26 landen verdeeld over de wereld.

Het woord Samsara is afkomstig uit het boeddhisme en hindoeïsme en staat voor de cyclus van dood en wedergeboorte. Daarnaast staat het woord voor het dagelijks leven, een centraal thema dat naar voren komt in de documentaire. Ron Fricke (regisseur en filmer) wilde niet vanuit een bepaald standpunt filmen en dat is merkbaar in de vele onderwerpen die worden belicht in de documentaire. De muziek is er pas later aan toegevoegd en passend op de beelden gevormd.

Diverse onderwerpen komen aanbod in de documentaire en worden getoond door indrukwekkende en scherpe filmografie. Culturen worden weergegeven vanuit het oogpunt van de mensen met rituelen, gebeden, dansen en vele bouwwerken. Door te filmen op verschillende continenten smelten geloofsovertuigingen samen en zie je zowel overeenkomsten als verschillen. Hoe honderdduizenden islamieten tegelijk bidden wordt vanuit een fascinerende hoek gefilmd. Door het toepassen van beeldversnellingen zie je de gebeden en rituelen uit het geloof elkaar opvolgen.

Samsara Ramadan

Vele aspecten uit het dagelijks bestaan komen terug met de dagelijkse werkzaamheden als terugkerend thema. Je ziet kantoren waar honderden mensen op eenzelfde manier werken, allemaal in een hokje gedrukt in de drukke maatschappij. Nog indrukwekkender is om te zien hoe duizenden arbeiders in fabrieken in Azië steeds maar weer dezelfde handeling moeten verrichten. Het verwerken van eten, het in elkaar zetten en repareren van elektronicaproducten en de massaproductie op de lopende band. De consumptiemaatschappij en de doorgeslagen gekte hierin waardoor duizenden mensen onder armoedige omstandigheden te werk moeten gaan. Dag in dag uit dezelfde handelingen op werkdagen die soms wel 15 uur achter elkaar doorgaan zonder ook maar een pauze. Het straatleven in de vele steden in Azië waar de stalletjes elke dag weer worden op- en afgebouwd en het vuil rondslingert.

Samsara Sand

De documentaire bestaat zeker niet alleen uit treurige beelden maar belicht ook de schoonheid van de natuur en bouwwerken waarvan je het niet voor mogelijk houdt dat ze ooit zijn gemaakt. Piramide’s, moskeeën, kerken en tempels die in de meest fascinerende landschappen terug te vinden zijn. Mensen die er iedere dag hun rituelen en gebeden houden of zelfs als monnik of priester er hun leven aan geweid hebben. Volkeren die leven in de uitputtende hitte in Afrika maar toch altijd een lach niet kunnen verbergen. Afgezonderd van de moderne buitenwereld leven ze met hun eigen gewoontes en tradities. We zien ook sport en beweging in kampen en grote groepen die een eenheid vormen en samen aan de slag gaan.

Een bijzonder woord is er voor de man met klei die halverwege de documentaire de zintuigen op scherp zet. Hij benadrukt de angst en het ongenoegen dat in ieder persoon aanwezig is. Hij uit dit in een opmerkelijke scene waarin frustratie wordt uitgedrukt maar iemand ook weer tot zichzelf komt. De ontspoorde gekte zien we ook terug in het steeds maar willen overtreffen van elkaar tussen landen onderling. Steeds grotere gebouwen en meer keus tussen producten drijft de consument tot waanzin.

Samsara Man with Clay

De Amerikaanse filmmaker Ron Fricke staat bekend om zijn foto-opnamen met tijdverloop en zijn imponerende camerawerk. Hij maakte al eerder documentaires waar deze opnametechniek aan bod kwam, namelijk Chronos uit 1985 en Baraka uit 1992. Zijn documentaires worden wereldwijd geprezen om de technische opnamen en de manier waarop alles in beeld wordt gebracht.

Hopelijk is Samsara niet het laatste kunstje van Fricke want zijn manier van filmbeleving is uniek en wonderbaarlijk. De documentaire staat sterk in het uitdrukken van de maatschappij en zijn fascinerende geloven, rituelen en dagelijkse bezigheden.